فضا و طراحی فضاهای اداری

         فضای پیرامونی، نخستین ساخت مایه طراح و عنصری اصیل در طراحی داخلی است.  ما نه تنها در حجم فضا حرکت می کنیم، بلکه در آن فرم ها را دیده، صداها را شنیده، نسیم ملایم و گرمای خورشید را احساس و رایحه گلهای شکوفا را استشمام می کنیم.  فضا،  ویژگی های حسی و زیبایی شناختی را وامدار محیط پیرامون خود است. 

        فضا، عنصری مادی چون چوب و سنگ نیست و عملا ‎شكل خاص و قابل دركی ندارد. هنگامی که عنصری در حوزه اش قرار می گیرد، ارتباطی دیداری با آن عنصر برقرار می شود.  با حضور دیگر عناصر در این حوزه، ارتباط های گوناگونی میان فضا و عناصر ایجاد می شود. در نتیجه، درک ما از این ارتباطات است که فضا را شکل می دهد. برای تعريف فضا میتوان از نور، رنگ، بافت، جنس و چیدمان عناصر گوناگون در آن، بهره برد.  ايجاد اختلاف سطح، در كف و سقف هم میتواند راهكاری برای تعريف فضا و یا تفكيك فضاهای متفاوت از یکدیگر،  باشد.

        از عناصر هندسی ( نقطه، خط، صفحه و حجم )،  می توان به گونه ای بهره برد که فضاهای مختلف را  تبیین و تعریف کنند.  این عناصر بنیادین در معماری به تیرها و ستون ها، بام، کف و دیوارهای صفحه ای بدل می شوند.  دیوارهای خارجی ساختمان، فصل مشترک محیط های داخلی و خارجی مان را بنا می نهند.  آنها،  در تعریف فضاهای داخلی و خارجی،  شخصیت هر یک را تعیین می کنند.  می توانند ضخیم و سنگین باشند و تفاوتی  مشخص را میان محیط  داخلی کنترل شده و فضای خارجی سوای از آن بیان کنند  و  یا می توانند نازک و حتی شفاف باشند، در پی آمیختن درون و برون.

 

 

 

        پنجره ها و درگاه ها، در حقیقت  فضای گذاری میان بخشهای داخلی و خارجی یک سازه هستند و  مقیاس، شخصیت و ترکیبشان اغلب نشانی از ماهیت فضاهای داخلی میان آن ها دارد.   

        به محض ورود به ساختمان، احساس وجود سرپناه و محصوریت به ما دست می دهد.  این احساس ناشی از صفحات سقف، دیوارها و کف محدود کننده فضای داخلی می باشد.  اینها، آن دسته از عناصر معماری هستند که مرزهای فیزیکی و دیداری اتاق ها را تعریف می کنند،  فضاها را محصور،  مرزهایش را تبیین  و  از فضاهای داخلی مجاور و فضاهای بیرونی جدایشان می کنند.

     

 

فضاهای اداری:

        فضاهای اداری و دفاتر كار ،  جزء اصلی ترین و مهم ترین فضاهایی هستند كه هر فرد در طول روز با  آنها  سر و كار دارد و  ساعاتی نسبتا طولانی را در این مكان ها می گذراند،  بنابراین،  معماری و طراحی داخلی چنین فضاهایی بسیار حائز اهمیت است.  بهترین راه  برای داشتن یك روز  خوب و مفید  کاری،  كار كردن در محیطی آرام،  مناسب و استاندارد است که برای دستیابی به چنین مکانی، نیاز به طراحی درست و اصولی فضاهای داخلی آن  است.  بخش هایی مانند  لابی ها و ورودی ها،  پذیرش مراجعین،  مسیرهای دسترسی و حرکتی،  دفاتر مدیران و کارمندان،  اتاق های كنفرانس و سالن های اجتماعات،  همه و همه  بایستی با استانداردهای طراحی همخوانی داشته  و از لحاظ رعایت اصول ارگونومی نیز در شرایط مناسبی باشند. ( ارگونومی علم مطالعه انسان ها در حین انجام  فعالیت ها٬  برای درك ارتباط پیچیده میان افراد و جنبه های فیزیكی و روان شناختی محیط، نیازها و روش های فعالیت و كار می باشد. )

 

 

 

عناصر طراحی داخلی یك فضای اداری:

 

طراحی پلان:

        از مهمترین نکات برای داشتن یک فضای کاری استاندارد،  توجه به طراحی مناسب و استاندارد پلان آن محیط اداری، به طوری كه تمام نیازهای افراد شاغل در آن فضا را پاسخگو باشد و متناسب با نوع كاربری آن محیط باشد، است.  به عنوان مثال، نوع طراحی یك دفتر اداری مختص فعالیت های مهندسی با دفتر كار یك وكیل متفاوت است و باید با توجه به نوع فعالیت، به جزئیات طرح مورد نظر پرداخته شود.

 

نورپردازی:

        نورپردازی مناسب و توجه به حداكثر استفاده از نور طبیعی، یكی از اركان مهم در معماری داخلی محیط های کاری به شمار می رود.  استفاده از نور طبیعی، ترکیبی از علم و هنر است.  نور محیط باید در حد مطلوب  و مناسب نوع فعالیت در آن محیط باشد و نیز نباید خیرگی و سایه های مزاحم ایجاد کند.  همچنین برای استفاده از نور طبیعی باید امکان تنظیم و کنترل نور محیط  وجود داشته باشد تا کارایی افراد را افزایش دهد.  برای تنظیم نور از پنجره هایی با ابعاد مناسب که در طراحی ساختمانها مورد توجه قرار می گیرد و شیشه های رفلکس و پرده های مناسب استفاده می شود.  درصورتی كه امكان استفاده از نور طبیعی نباشد، ناچار به استفاده از نورهای مصنوعی هستیم كه باید در انتخاب لامپ ها،  از نوعی استفاده كرد كه بهترین كیفیت نوری و كم ترین مصرف را دارا باشند  و در صورت امكان از دیمرها،  برای تنظیم نور به جای كلیدهای معمولی استفاده كرد.   طراحی سیستم های هوشمند نورپردازی، از روش های مناسب در معماری داخلی دفاتر کار می باشد  كه به طور چشمگیری از مصرف انرژی كاسته و بر كیفیت نور در فضا می افزاید.

 

 

رنگبندی:

        استفاده از رنگها و بافتهای  متناسب با فضای اداری،  نیز كمك شایانی در جهت دستیابی به فضای مطلوب کاری می كند.  استفاده از رنگ زرد و كرم به دلیل خاصیت انرژی بخشی و استواری در فضاهای اداری توصیه می شود.  استفادع از مشتقات رنگ های سبز، بنفش و خاكستری نیز برای فضاهای اداری به صورت تركیب با رنگ های دیگر بسیار متداول است.  در صورت استفاده از رنگ های خنثی ( سفید، خاكستری، مشكی )  در دیوارها و سقف،  بهتر است مبلمانی با رنگ های زرد و بافتی ساده به كار رود و تابلوها و قاب هایی با رنگ قرمز یا قهوه ای در دیوارها نصب گردد.  ( برای داشتن اطلاعات بیشتر در این زمینه می توانید مقاله   "چگونه از رنگها در محیط کار بهره بگیریم"   را ببینید. )

 

کفپوش:

        کف فضاهای اداری،  بهتر است از جنس سنگ یا سرامیك باشد.  استفاده از كفپوش های دیگر بخصوص پاركت،  در فضاهای اداری چندان توصیه نمی شود، مگر این كه كفپوش های تولید شده جهت استفاده مختص در این فضاها باشند. 

 

مبلمان اداری:

        انتخاب مبلمان استاندارد  و چیدمان مناسب آن،  از  اساس كار طراحی ایده ال دفاتر كار  محسوب می شوند.   تهیه مبلمان اداری خوب، استاندارد و هماهنگ با رنگ و فرم فضای داخلی اتاق ها  و  چیدمان درست و اصولی آنها به طوری كه مزاحم رفت و آمد و فعالیت افراد نشود و زیبایی به محیط ببخشد، در طراحی داخلی فضاهای کاری، بسیار حائز اهمیت هستند. 

 

 

این نوشتار برداشتی است آزاد از:
  • طراحی داخلی/ فرانسیس د.ک.چینگ/محمد احمدی نژاد/نشر خاک/چاپ سوم/1386
  • معماری داخلی ادارات و دفاتر کار/ وبسایت معماری دیزاین